فیلم «هاراگیری» یا پیشگویی کوبایاشی

یادداشتی بر فیلم (Harakiri (1962

۱۷ دی ۱۳۹۶

وقتی از سامورایی‌ها حرف می‌زنیم تصویرهایی سنتی در ذهن نقش می‌بنند که در آن مردی با لباس مخصوص و شمشیر حرکات نمایشی انجام می‌دهد، در حال تعلیم دیدن یا آموزش به سایرین و یا در میدان نبرد است.
درباره پایبندی به اخلاقیات و صفت‌های انسانی آنها هم زیاد شنیده‌ایم اما پایبند بودن به اعتقادات سامورایی تا کجا می‌تواند پیش رود؟
در میان سامورایی‌ها سنتی وجود دارد به نام “هاراگیری” یا خودکشی به وسیله شمشیر، که آن را نوعی مرگ با افتخار می‌دانند. سامورایی‌هایی که فکر می‌کنند رسالت خدمت‌گذاری آنها به پایان رسیده یا ممکن است شکست بخورند و اسیر دشمن شوند دست به این نوع خودکشی می‌زنند. معمولا تصور ما از مرگ خود خواسته، پایان دادن به زندگی در خلوت و به‌دور از چشم اطرفیان است اما در آیین سامورایی مراسم “هاراگیری” در ملا عام و میان حلقه‌ای از سامورایی‌ها انجام می‌شود، درحالیکه یکی از سامورایی‌های هم‌رمز شخص مذکور با شمشیر بالای سر او آماده است تا قبل از اینکه او از فرط درد و خونریزی بمیرد، سرش را جدا کند.

ماساکی کوبایاشی، کارگردان ژاپنی، در فیلمی به نام «هاراگیری» (Seppuku) تلاش کرده انسانیت فراموش شده را تحت لوای این آیین سخت‌گیرانه زیر سوال ببرد. کوبایاشی که خودش تجربه جنگ و اسارت را دارد بعد از بازگشت به سرزمینش تصمیم گرفت سه‌گانه‌ای به نام وضعیت بشر (The Human Condition) را جلوی دوربین ببرد که تاثیرات جنگ جهانی دوم بر انسانیت و صلح طلبی را با مخاطبانش و همچنین نسل‌های بعد به اشتراک بگذارد. یک سال بعد، سال ۱۹۶۲، فیلم «هاراگیری» را کارگردانی کرد که  جایزه هیئت داوران جشنواره فیلم کن ۱۹۶۳ را برایش به ارمغان آورد.

داستان «هاراگیری» یا هاراکیری درباره سامورایی فقیری است که بعد از برقراری صلح در ژاپن شغلش به عنوان یک جنگجو را از دست داده و با دو فرزندخوانده‌اش به سختی روزگار می‌گذراند. پسرخوانده‌اش جلوی خانه ارباب تصمیم می‌گیرد با این مراسم آیینی به زندگی خود پایان دهد و اربابش نه تنها او را منصرف نمی‌کند بلکه اورا مجبور به خودکشی می‌کند. این اتفاق باعث می‌شود قهرمان داستان در ناامیدی بیشتری ناشی از عدم انسانیت فرو برود.

این داستان به روش نقل قول در لحظه‌های مشابه چند بار در طول فیلم تکرار می‌شود. کوبایاشی جریان فیلم را به هیچ سمت و سوی خاصی هدایت نکرده و با قصه‌ پردازی بی‌طرفانه قضاوت را برعهده بیننده گذاشته است.

نقد فیلم «هاراگیری»

به عقیده منتقدان کوبایاشی مانند یک معمار در فیلم «هاگیری»صحنه سازی کرده و فرم‌های متحرک و گردش‌های سراسیمه دوربین به دور شخصیت‌ها را در جای جای فیلم به کاربرده است. زاویه دوربین را از شخصیت حاضر در مراسم ناگهان به سوم شخص تغییر می‌دهد و بیننده را در فضایی رها می‌کند که بیشتر حال و هوای کابوس‌های شبانه دارد.

فیلم با شرح بی‌عدالتی و بی‌اخلاقی‌های ارباب‌های ژاپن بعد از جنگ شروع می‌شود و آرام آرام به زندگی سخت سامورایی‌ها می‌رود که برای تاکید بر تاثیر شرایط بر تصمیم گیری‌های درست در جامعه است. اکثر صحنه‌های فیلم با مه درآمیخته گویی کارگردان می‌خواهد زندگی رو به زوال قهرمان‌هایش را در هاله‌ای از خیال و واقعیت نشان دهد.

کوبایاشی به نوعی تلاش کرده پیش‌بینی خود را از آینده ژاپن فئودال بر اساس آنچه که از تاریخ می‌داند با این فیلم به تصویر بکشد. او حتی برای القای این برداشت از تکرار چند صحنه از فیلم استفاده کرده است.

بعد از اولین اکران، این فیلم صحنه‌های آشنایی را برای بینندگانش تداعی کرد، تصاویری از ژاپن فئودال که از طریق زبان سینمایی و قاب بندی‌های این کارگردان با تمثیل و ایجاز به بیننده انتقال داده شد.

بعدها منتقدان به نوع ارتباط کوبایاشی با مخاطبانش لقب “روش شکسپیر” دادند.

علاقمندان به فیلم‌های کلاسیک سینمای جهان برای تماشای آنلاین و دانلود فیلم‌ های کلاسیک با زیرنویس فارسی می‌توانند به سایت فیلم نت مراجعه کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *