آتش‌سوزی سینما رکس آبادان

۲۸ مرداد ۱۳۵۷

۲۸ مرداد ۱۳۹۷

آتش‌سوزی سینما رکس آبادان ۴۰ سال پیش اتفاق افتاد. درست در گرمای سوزان تابستان آن هم در خوزستان همیشه داغ. ۲۸ مرداد ۱۳۵۷ بود و چند ماهی تا پیروزی انقلاب اسلامی مانده بود.

«گوزن‌ها» به کارگردانی مسعود کیمیایی روی پرده بود و آن شب در سینما رکس نمایش فیلم تازه کیمیایی تعدادی زیادی را برای تماشا به سالن کشانده بود. بهروز وثوقی، فرامرز قریبیان، پرویز فنی‌زاده، عنایت‌الله بخشی، جهانگیر فروهر، نعمت‌الله گرجی، پروین سلیمانی، محبوبه بیات و سعید پیردوست بازیگران این فیلم بودند. پوستر «گوزن‌ها» را مرتضی ممیز طراحی کرده بود و اسفندیار منفرد‌زاده هم آهنگسازی فیلم را بر عهده داشت.

آتش سوزی سینما رکس حوالی ساعت ۱۰ شب آغاز شد و وقتی تمام شد که دیگر اثری از سینما و تماشاچیان باقی نمانده بود. خبر تلخ و تکان‌دهنده بود. آتش تمام سینما را در برگرفته و هیچ‌کس نتوانسته بود کاری کند. بیش از ۶۰۰ زن و مرد و کودک بی‌گناه سوختند و تمام شدند. گمانه‌زنی‌ها آغاز شد. نگاه‌ها به سوی ساواک نشانه رفت و بسیاری این سازمان مخوف را مسئول اجرای این واقعه دردناک دانستند. آیت‌الله خمینی رهبر انقلاب واقعه آتش‌سوزی سینما رکس را «شاهکار بزرگ شاه برای بدنام کردن انقلاب» خواند. از آن طرف ساواک هم طرف مقابلش را برای این اتفاق مقصر می‌دانست و در کنار همه این‌ها برخی این حادثه را کار ارازل و اوباش می‌دانستند. در آن سال‌ها آبادان بعد از تهران بیشترین سینما را داشت. چند ماهی پس از واقعه سینما رکس، انقلاب شد و سینما‌ها کم‌کم در این شهر تعطیل شدند. در آن گیر و دار یک نفر به نام حسین تکبعلی‌زاده دستگیر شد.

حسین تکبعلی‌زاده که بود؟

حسین تکبعلی‌زاده متهم ردیف اول حادثه آتش‌سوزی سینما رکس آبادان شناخته شد. او در زمان نمایش فیلم سینمایی «گوزن‌ها» با همراهی سه نفر دیگر به سینما رکس آبادان رفته بود و با پاشیدن بنزین به قسمت‌هایی از دیوار راهروی خروجی سینما باعث این آتش‌سوزی دلخراش و مرگ چند صد نفر شد. از میان این چهار نفر تنها حسین تکبعلی‌زاده زنده ماند و همراهانش در این واقعه کشته شدند. تکبعلی‌زاده در همان روزهای پیش از انقلاب دستگیر اما در سال ۱۳۵۹ محاکمه شد. دادگاه او به ریاست سید حسین موسوی تبریزی برگزار شد. این محاکمه طی سه روز و ۲۰ جلسه ۵۰ ساعته صورت گرفت و تکبعلی‌زاده اعتراف کرد که به همراه سه نفر دیگر این کشتار وحشتناک را انجام داده‌اند. عاقبت حکم صادر شد. حسین تکبعلی‌زاده به اعدام محکوم و این مجازات اجرا شد. به همراه او تعدادی دیگر هم به دار آویخته شدند: سروان منوچهر بهمنی: ستوان شهربانی آبادان، علی نادری صاحب سینما رکس، اسفندیار رمضانی دهاقانی مدیر داخلی سینما رکس، سرهنگ سیاووش امینی آل آقا رئیس سابق اطلاعات شهربانی آبادان و فرج‌الله مجتهدی کارمند ساواک.

بازتاب آتش‌سوزی سینما رکس در مجله تایم

هفته‌نامه تایم ۱۶ روز پس از این واقعه در گزارشی به این حادثه می‌پردازد. در قسمتی از آن آمده است: «تراژدی رکس سیلی از تلخی به راه انداخت؛ حس زهرآگین و یکسان نسبت به عاملان آتش زدن سینما و همچنین مقامات بی‌کفایت محلی که ناکارآمدی‌شان به طور حتم در افزایش کشتار سهیم بوده است. شاهدان عینی گزارش داده‌اند که نخستین ماموران آتش‌نشانی با سپری شدن حدود ۳۰ دقیقه به رکس رسیده‌اند. وقتی به آنجا می‌رسند در می‌یابند که هیچ کدام از شیرهای آتش‌نشانی‌شان کار نمی‌کند. تانکرهای سیار آبی که با خودشان به صحنه آورده بودند پیش از مهار آتش خشک می‌شود.

نعره افراد در حال مرگ در خیابان‌ها شنیده می‌شد در حالی که نجات‌دهندگان درمانده به تماشا ایستاده بودند. یکی از شاهدان بعدا این اتهام را مطرح کرد که مرکز پلیسی که تنها یک کوچه با رکس فاصله داشته هیچ کوششی برای آزادی افرادی که در دوزخ گرفتار آمده بودند نکرد.

فوران خشم به دور جدیدی از ناآرامی‌ها منجر شد، ده هزار نفر گریه‌کنان و نعره‌زنان آمده بودند تا برای مردگان سوگواری کنند؛ عزاداری که بدل به انتقام‌جویی شد. سوگواران در خیابان‌ها بر ضد شاه شعار سر می‌دادند، شیشه‌ها را می‌شکستند و آتش برپا می‌کردند. نیروهای امنیتی برای بازگرداندن نظم اقدام به شلیک هوایی کردند…»

با احترام به جان‌باختگان این حادثه تلخ، از فیلم‌نت سایت پخش آنلاین فیلم دیدن کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *